संकीर्णा

Generative rules (1) ↗ filter all

sankirna_jati_derivation derivation · 2 att.
Saṁkīrṇā jātis are born from the two types of jātis (śuddhā and vikṛtā) by mixing-up and slight augmentation/diminution of svaras, which then attain grāma-hood.

Pseudocode (DSL v1.1) ↗ full DSL (raw text)

RULE id: संकीर्णा (cluster 1736)
SCOPE: technical_term family
STATUS: traditional
CONFIDENCE: traditional
PROTECT: false

Essence pseudocode — identity + RECORD. The page citations for each slot value are in the Grammar record table above (audit trail). The full DSL adds ASSERTIONS with verbatim quotes (see Affirmations below) and CITED_RULES (see Graph relations).

Affirmations (2)

relation

p.vol_I_p035

sanskrit

conf 0.85

[show source]

Sankīrņā jātis are born from the two types of jātis (śuddhā and vikṛtā)

"ताभ्यो रागसम्भव इति। ग्रामान्यत्वाज?्ज?ातिरागान्यत्वम्।"

BRHADDEŚI 52 एतदुक्तं भवति— "द्वौ ग्रामौ विश्रुतौ लोके षड्जमध्यमसंज?्ञितौ।" •जकी? [ अनु. ३३ ] ननु कथं द्वावेव ग्रामौ ? उच्यते— इह हि द्विस्वरप्रयोगमूलप्रयोगवशाद् द्वौ ग्रामावुपन्यस्तौ। गण्णातिभः श्रुतिभिष्टचैव स्वरा ग्रामत्वमागता”। [ अनु. ३४ ] तत्र ज?ातिभि शुद्धाभिर्विकृताभिष्टच श्रुतिभिष्टच। तस्मात् शुद्धासु ज?ातिषु ंभि श्रुतिभिष्टच नातिकाभि विकृतासु च ये स्वरा सन्ति तेषा स्वराणा श्रुतिवैकल्यात् किञ्च- 怀 स्या दुत्कर्षापकर्षाभ्या संकीर्णत्वेन च स्वरा ग्रामत्वमागता। तत्र शुद्धाभि।। षड्ज?ो विकृताभिर्मध्यम इति द्वाभ्या च संकीर्णा ज?ाता ताभ्यो रागसम्भव इति। ग्रामान्यत्वाज?्ज?ातिरागान्यत्वम्। [ इति ग्रामनिरूपणम् ] [ मूर्छना-निरूपणम् ] [ अनु. ३५ ] इदानीमवसरप्राप्ता मूर्छना कथ्यन्ते। ननु मूर्छनाशब्दस्य व्युत्पत्ति [ : ] ंमिव स्वरा कीदृशी ? लक्षणं च कीदृशं तस्य ? उच्यते — मूर्छनाव्युत्पत्ति मूर्छ् मूर्खा मोहसमुच्छ्राययो।12 मूर्छ्यते येन रागो हि मूर्छनेत्यभिसंज?्ञिता।।९०॥ र्घ (?)

relation

p.vol_I_p035

sanskrit

conf 0.82

[show source]

Svaras that undergo mixing up and slight augmentation and diminution attain the state of grāma

"किञ्च- स्या दुत्कर्षापकर्षाभ्या संकीर्णत्वेन च स्वरा ग्रामत्वमागता।"

BRHADDEŚI 52 एतदुक्तं भवति— "द्वौ ग्रामौ विश्रुतौ लोके षड्जमध्यमसंज?्ञितौ।" •जकी? [ अनु. ३३ ] ननु कथं द्वावेव ग्रामौ ? उच्यते— इह हि द्विस्वरप्रयोगमूलप्रयोगवशाद् द्वौ ग्रामावुपन्यस्तौ। गण्णातिभः श्रुतिभिष्टचैव स्वरा ग्रामत्वमागता”। [ अनु. ३४ ] तत्र ज?ातिभि शुद्धाभिर्विकृताभिष्टच श्रुतिभिष्टच। तस्मात् शुद्धासु ज?ातिषु ंभि श्रुतिभिष्टच नातिकाभि विकृतासु च ये स्वरा सन्ति तेषा स्वराणा श्रुतिवैकल्यात् किञ्च- 怀 स्या दुत्कर्षापकर्षाभ्या संकीर्णत्वेन च स्वरा ग्रामत्वमागता। तत्र शुद्धाभि।। षड्ज?ो विकृताभिर्मध्यम इति द्वाभ्या च संकीर्णा ज?ाता ताभ्यो रागसम्भव इति। ग्रामान्यत्वाज?्ज?ातिरागान्यत्वम्। [ इति ग्रामनिरूपणम् ] [ मूर्छना-निरूपणम् ] [ अनु. ३५ ] इदानीमवसरप्राप्ता मूर्छना कथ्यन्ते। ननु मूर्छनाशब्दस्य व्युत्पत्ति [ : ] ंमिव स्वरा कीदृशी ? लक्षणं च कीदृशं तस्य ? उच्यते — मूर्छनाव्युत्पत्ति मूर्छ् मूर्खा मोहसमुच्छ्राययो।12 मूर्छ्यते येन रागो हि मूर्छनेत्यभिसंज?्ञिता।।९०॥ र्घ (?)

संकीर्णा technical_term

Generative rules (1) ↗ filter all

Pseudocode (DSL v1.1) ↗ full DSL (raw text)

Affirmations (2)