puspasādhāraņa technical_term

BRHADDEŚI ³⁰ तथा चाह कोहलः — "ज?ातिभाषादिसंयोगादनन्तः कीर्तितः स्वरः। ॰पदैर्युक्तस्त्वलमिति कृतौ योज?्यो रसेष्वपि"।। इति। 。स्ता。 ना नित्योऽविनाशी। व्यापकः सर्वगतः। तथा चाह कोहलः — "ऊर्ध्वनाडीप्रयत्नेन सर्वीभत्तिनिघट्टनात्। मुर्छितो ध्वनिरामुर्ध्नः स्वरोऽसौ व्यापकः परः"।। [ अनु. १७ ] ननु षड्ज?ादीना कथं स्वरत्वम् ? व्यञ्जनत्वात्। यदि व्यञ्जनाना स्वरत्वमभिधीयते, तदानी कादीनामेवास्तु स्वरत्वम्। अत्रोच्यते — असाधारणत्वात् षड्ज?ादीनामेव स्वरत्वं न कादीनामिति। ननु षड्ज?ादीनामसाधारणत्वं कथम् ? आप्तोपदेशात् षड्ज?ादीनामसाधारणत्वम्। तथा चाह कोहले महेश्वरः- ｡लः "षड्ज? वदति मयूर ऋषभं चातको वदेत्। अजा वदित गान्धारं क्रौञ्चो वदित मध्यमम्।। श्नित पुष्पसाधारणे काले कोकिलः पञ्चमं वदेत्। प्रावृद्काले तु सम्प्राप्ते धैवतं दर्दुरो वदेत्।। सर्वदा च तथा देवि। निषादं वदते गजः॥" यद्वा ऊर्ध्वध्वनिगामित्वेन षड्ज?ादीनामेवासाधारणत्वमिति, अथवा ₄व षड्ज?ादयः स्वरा न भवन्ति, आकारादय एव स्वरा। षड्ज?ादयस्तु तेषामाकारादीनामुच्चारणार्थमिति।