वर्णालंकारप्रकरणम् technical_term

BRHADDEŚI ⁸⁴ म प ध नि स रि ग म प ध नि स । अश्वक्रान्ता ६ प ध नि स रि ग म प ध नि स रि । अभिरुद्गता [ ७ ] ॥ इति षड्जग्रामे ॥ [ अनु₀ ६३ ] 'मध्यमग्रामेऽप्येवमेव मपधनिसरिगाद्या मूर्छना निसरिगमपधाद्या [:]^{95}रागकाले द्वादशस्वरमूर्छना अवगन्तव्या । ताश्च षड्जग्रामे [:]^{95} मूर्छनासु अन्तर्गता ज?्ञेया । तद्यथा— निसरिगमपधनिसरिगम। सौवीरी [१] सरिगमपधनिसरिगमप। हरिणाश्वा [२] रिगमपधनिसरिगमपध। कलोपनता [३] [8] गमपधनिसरिगमपधनि। शुद्धमध्या मपधनिसरिगमपधनिस। मार्गी [4] पधनिसरिगमपधनिसरि। पौरवी [६] धनिसरिगमपधनिसरिग। हृष्यका [ ૭ ] ॥ इति मध्यमग्रामे ॥ [ इति ग्राममूर्छनाप्रकरणम् ] VI [ वर्णालंकारप्रकरणम् ] [ तत्र वर्णा ] अतः परं प्रदर्श्यन्ते वर्णाश्चत्वार एव हि। स्थायिसंचारिणौ चैव तथाऽऽरोह्यवरोहिणौ।। ११८।। [ अनु₀ ६४ ]. वर्णशब्देन किमुच्यते ? वर्णशब्देन गानमभिधीयते। यत्र समा नन् स्वरा अनुपहतरूपास्तिष्ठन्ति तेभ्यो यद्गीतं वर्णाभिव्यक्तिकृद् यत्र पदे त् स वर्णः स्थायीत्युच्यते। यथा— षाङ्ज?्या सासासासा, मध्यमाया तु मा मा मा मा इति। सारीसासारीसा षज्ज?ा ¹षड्ज?ात य्यत्र गीते संचरिन्त स्वरा परस्परमन्त्यसहिता। एकैकशो [ द्विशो ] वा स संचारी वर्ण उच्यते।। ११९ ॥