Prasannamadhya technical_term

BRHADDEŚĪ ¹¹⁶ [अनु॰ २००] अस्यार्थः -मालवकैशिको मध्यमग्रामसम्बन्धः कैशिकीज?ातेर्ज?ातत्वात् । षड्ज?ो ग्रहोंऽशो न्यासश्च । धैवतस्यात्राल्पत्वम् । प्रयोगे निषादोऽत्र काकली । पूर्णस्वरश्चायम् । ^८७विप्रलम्भे शृङ्गारे प्रयोगो काकलिः चास्य विनियोगः। वीरादिको रसः। षड्ज?ादिमूर्छना । आरोही वर्णः । अलङ्कारः प्रसन्नमध्यमः । दक्षिणे कला, वार्तिके कला, चित्रे कला । स्वरपदगीते चच्चत्पुटादितालः । [वेसराणा ग्रामविभागः] इदानी वेसराणा ग्रामविशेषो दर्श्यते - दुश्यते टक्करागश्च सौवीरस्तथा वै टक्ककेशिकः। बोट्टरागश्च षड्ज?ाख्ये भवेद् वेसरषाडवः ॥ ३२९॥ हिन्दोलकस्तु विज?्ञेयो मध्यमग्रामसम्भवः। मालवपञ्चमश्चैव मालवकैशिकस्तथा ॥ ३३०॥ इति वेसरका प्रोक्ता सर्वे निश्चितलक्षणा। स्वराणा दृश्यते वेगस्तेन वेगस्वराः स्मृताः ॥३३१॥ [ङ. साधारणरागाः] शुद्धा भित्राश्च गौडाश्च तथा वेगस्वराः परे । ^८८कथिताः साम्प्रतं ^८९वक्ष्ये सप्त साधारणांस्ततः ॥३३२॥ कथिता यत्र तान् [अनु॰ २०१] ननु साधारणाना कथं साधारणत्वम् ? उच्यते । पूर्वोक्ताना सर्वेषा रागाणा या गीतयस्ताभिर्ज?ायमान- (র্জী/র্জা) ॰मा त्वात् तेषा साधारणत्वम् ,एतत् साधारणगीत्या गीयमानत्वात् । तथा चाह कश्यपः - (র্জী?র্জা) ‘‘सप्त साधारणाः प्रोक्ताः ^९०सर्वगीतिसमाश्रयाः ।’’ पञ्च

BRHADDEŚĪ ¹²² [अनु॰ ^२०८] अस्यार्थः - रूपसाधारितः षड्जग्रामसम्बन्धः षड्जमध्यमानिषाद-[वती]-सकाशादुत्पन्नत्वात्। पूर्णश्चायम्। षङ्ज?ोऽस्य ग्रहोंऽशश्च । मध्यमो न्यासः । पञ्चमर्षभयोरल्पत्वम् । निषादोऽत्र काकली। (पञ्चमर्पभयोरल्पत्वम्) वीरकरुणेऽस्य प्रयोगः । वीरादिरसः । षङ्ज?ादिमूर्छना । ^१०२आरोही वर्णः । अलङ्कारः प्रसन्नमध्यः । दक्षिणे कला, वार्तिक कला, चित्रे कला। स्वरपदगीते चच्चत्पुयदितालः। [६. गान्धारपञ्चमः] गान्धारीरक्तगान्धार्योर्ज?ातो गान्धारपञ्चमः। गान्धारोऽस्य भवेदंशो न्यासो गान्धार एव च ॥३३८॥ [अनु॰ २०९] अस्यार्थः – गान्धारपञ्चमो मध्यमग्रामसम्बन्धः, गान्धारीरक्तगान्धारीसमुत्पन्नत्वात् । यद्यपि १॰३दुर्गशक्तिमते धैवतीसमुत्पत्रोऽसौ, तथापि पञ्चमस्य त्रिश्रुतिकत्वादुभयग्रामजातिज?ातोऽपि मध्य[म]- सम्बन्ध एव । गान्धारोऽस्य ग्रहोंऽशो न्यासश्च, प्रयोक्त्रपेक्षया गान्धारो धैवतो भवेत् ^१०४। निषादोऽत्र काकली। पूर्णश्चायम्। १०५अद्भुते विस्मये हास्ये चास्य विनियोगः। करुणो रसः। गान्धारादिमूर्छना सञ्चारी वर्णः । र(स): अद्भुते( ऽस्य विनियोगः) प्रसन्नमध्यमोऽलङ्कारः । दक्षिणे कला, वार्तिके कला, चित्रे कला। स्वरपदगीते चच्चपुयदितालः। [७. षड्जकैशिकः]^१०६ .............. [८. पञ्चमषाडवः] धैवत्यार्षभिकाज?ात्योर्ज?ातः पञ्चमषाडवः। (भी?भिका) ऋषभांशसमायुक्तो मध्यमो न्यास एव च ॥३३९॥ (श)

⁹¹ TRANSLATION Udghaisita (rubbed, pressed or shaken upwards) (26) Ākṣiptaka (thrown down) (27) Sampradāna (the act of giving or bestowing), (28) Hasita (laughter), (29) Huṇkāra (the 'hum' sound) (30) Sandhipracchādana (covering the joint or juncture) (31) Vidhuta (shaken off) (32) Udgita (sung, celebrated) (33) Gātravarṇa (the colour of the body). (Anu. ⁷⁰) Now the definition of these alankāras is being given (said). That is thus—the gradual ascent beginning from 'low' upto the starting point of 'high' is (known as) prasannādi.27 By the word mandra28 is denoted the low sound. As - sā nī gā mā pā dhā nī sā.²⁹ (1) Thus is (ends) prasannādi. (Anu. ⁷¹) Beginning from tara 30 (high) and (reaching) upto mandra (low) is prasannānta. As - sā³¹ nī dhā pā mā gā nī sā. Thus is (ends) prasannānta. (2) (Anu. ⁷²) Where there is 'low' in the beginning and end and 'high' in the middle, that is prasannādyanta. As - sā rī gā mā pā dhā nī sā, 52 sā nī dhā pā mā gā rī (3) sā. Thus is (ends) prasannādyanta. (Anu. ⁷³) Where there is 'low' in the middle and 'high' in the beginning and end, that is prasannamadhya. As - sā 33 ní dhā pā mā gā rī sā, sā rī gā mā pā dhā ni (4) sā.34 Thus is (ends) prasannamadhya. (Anu. ⁷⁴) The pronunciation (sounding) of the seven svaras with a similar sound in the three registers is sama. This is being said. (A svara) should be made (sounded) in the three registers with the same number of śrutis 35 as it is composed of (originally). As - sa ri ga ma pa dha ni - thus (it is). Or, sama (comes into being) on account of the pronunciation of pairs of samvādin (consonant) svaras. That is as - sama sapa ridha gani (thus). When the grāma changes (to madhyamagrāma, then) sama, ripa, gani - thus is the special (5) (structure of pairs). Thus is (ends) sama.

¹¹⁵ TRANSLATION Giti (musical rendering) without alaṅkāra is like a night without the moon, a river without water, a creeper without flowers (and) a woman without (168) ornaments.¹¹⁹ Thus have been described these thirty-three alankāras by me. Those that (169) have not been indicated here, they should also be understood. (Anu. ¹⁰³) Thus are the prastaras (notational representations) in (svaras) beginning with şadja.120 (1) sarigamapadhanisa,121 prasannādi (2) sanidhapamagarisa, 122 prasannānta (3) sarigamapadhanisa 123 nidhapamagarisa, prasannādyanta (4) sanidhapamagarisa 124 sarigamapadhanisa, prasannamadhyama (5) sā rī gā mā pā dhā nī sā,125 sama (6) sā sā ¹²⁶ sā, bindu (7) sā sā sā, ¹²⁷ nivītta pravītta (8) sarigamapadhaninidhapamagarisa, veņu (9) sarigamapadhanisa.¹²⁸ kampita (10) sarigamapadhanisa,129 kuharita (11) sarigamapadhanisa,150 recita sarīrisā rigagarī gamāmagā mapāpamā padhādhapā, dhanīnidhā 151 nisāsani, (12) prenkholita mapadhanisama, gamapadhaniga rigamapadhari sarigamapasa (13) tāramandraprasanna masanidhapama, 132 ganidhapamaga ridhapamagari sapamagarisa (14) mandratāraprasanna