gāndhārapañcama technical_term

BRHADDEŚĪ ¹²² [अनु॰ ^२०८] अस्यार्थः - रूपसाधारितः षड्जग्रामसम्बन्धः षड्जमध्यमानिषाद-[वती]-सकाशादुत्पन्नत्वात्। पूर्णश्चायम्। षङ्ज?ोऽस्य ग्रहोंऽशश्च । मध्यमो न्यासः । पञ्चमर्षभयोरल्पत्वम् । निषादोऽत्र काकली। (पञ्चमर्पभयोरल्पत्वम्) वीरकरुणेऽस्य प्रयोगः । वीरादिरसः । षङ्ज?ादिमूर्छना । ^१०२आरोही वर्णः । अलङ्कारः प्रसन्नमध्यः । दक्षिणे कला, वार्तिक कला, चित्रे कला। स्वरपदगीते चच्चत्पुयदितालः। [६. गान्धारपञ्चमः] गान्धारीरक्तगान्धार्योर्ज?ातो गान्धारपञ्चमः। गान्धारोऽस्य भवेदंशो न्यासो गान्धार एव च ॥३३८॥ [अनु॰ २०९] अस्यार्थः – गान्धारपञ्चमो मध्यमग्रामसम्बन्धः, गान्धारीरक्तगान्धारीसमुत्पन्नत्वात् । यद्यपि १॰३दुर्गशक्तिमते धैवतीसमुत्पत्रोऽसौ, तथापि पञ्चमस्य त्रिश्रुतिकत्वादुभयग्रामजातिज?ातोऽपि मध्य[म]- सम्बन्ध एव । गान्धारोऽस्य ग्रहोंऽशो न्यासश्च, प्रयोक्त्रपेक्षया गान्धारो धैवतो भवेत् ^१०४। निषादोऽत्र काकली। पूर्णश्चायम्। १०५अद्भुते विस्मये हास्ये चास्य विनियोगः। करुणो रसः। गान्धारादिमूर्छना सञ्चारी वर्णः । र(स): अद्भुते( ऽस्य विनियोगः) प्रसन्नमध्यमोऽलङ्कारः । दक्षिणे कला, वार्तिके कला, चित्रे कला। स्वरपदगीते चच्चपुयदितालः। [७. षड्जकैशिकः]^१०६ .............. [८. पञ्चमषाडवः] धैवत्यार्षभिकाज?ात्योर्ज?ातः पञ्चमषाडवः। (भी?भिका) ऋषभांशसमायुक्तो मध्यमो न्यास एव च ॥३३९॥ (श)

BRHADDEŚĪ ¹²² [अनु॰ ^२०८] अस्यार्थः - रूपसाधारितः षड्जग्रामसम्बन्धः षड्जमध्यमानिषाद-[वती]-सकाशादुत्पन्नत्वात्। पूर्णश्चायम्। षङ्ज?ोऽस्य ग्रहोंऽशश्च । मध्यमो न्यासः । पञ्चमर्षभयोरल्पत्वम् । निषादोऽत्र काकली। (पञ्चमर्पभयोरल्पत्वम्) वीरकरुणेऽस्य प्रयोगः । वीरादिरसः । षङ्ज?ादिमूर्छना । ^१०२आरोही वर्णः । अलङ्कारः प्रसन्नमध्यः । दक्षिणे कला, वार्तिक कला, चित्रे कला। स्वरपदगीते चच्चत्पुयदितालः। [६. गान्धारपञ्चमः] गान्धारीरक्तगान्धार्योर्ज?ातो गान्धारपञ्चमः। गान्धारोऽस्य भवेदंशो न्यासो गान्धार एव च ॥३३८॥ [अनु॰ २०९] अस्यार्थः – गान्धारपञ्चमो मध्यमग्रामसम्बन्धः, गान्धारीरक्तगान्धारीसमुत्पन्नत्वात् । यद्यपि १॰३दुर्गशक्तिमते धैवतीसमुत्पत्रोऽसौ, तथापि पञ्चमस्य त्रिश्रुतिकत्वादुभयग्रामजातिज?ातोऽपि मध्य[म]- सम्बन्ध एव । गान्धारोऽस्य ग्रहोंऽशो न्यासश्च, प्रयोक्त्रपेक्षया गान्धारो धैवतो भवेत् ^१०४। निषादोऽत्र काकली। पूर्णश्चायम्। १०५अद्भुते विस्मये हास्ये चास्य विनियोगः। करुणो रसः। गान्धारादिमूर्छना सञ्चारी वर्णः । र(स): अद्भुते( ऽस्य विनियोगः) प्रसन्नमध्यमोऽलङ्कारः । दक्षिणे कला, वार्तिके कला, चित्रे कला। स्वरपदगीते चच्चपुयदितालः। [७. षड्जकैशिकः]^१०६ .............. [८. पञ्चमषाडवः] धैवत्यार्षभिकाज?ात्योर्ज?ातः पञ्चमषाडवः। (भी?भिका) ऋषभांशसमायुक्तो मध्यमो न्यास एव च ॥३३९॥ (श)

¹³⁷ TRANSLATION Sauvīrī should be known as the first one, vega-madhyamā the second, sādhāritā is the third one and gāndhārī the fourth. Thus should be known the four bhāṣās born of sauvīraka. (30c-31) Suddhabhinnā, vārāṭī, similarly dhaivatabhūṣitā and then viśālā are said to be born of bhinnapañcama. (32) The bhāṣā called māṅgalī is born of boṭṭa-rāga. In mālavapañcama is born bhāvinī, the one that is beautiful for the people. (33) Mālavā (and) bhinnavālikā should be known to be born of ṭakkakaiśika, and drāvidī is the third bhāṣā there that is described with characteristics (lakṣaṇas). (34) The two known as bāhyaṣāḍavā and nādākhyā are born in vesaraṣāḍava. Tānodbhavā should be known as being assigned to bhinnatāna. (35) In gāndhārapañcama, gāndhārikā is the one bhāṣā that is accepted. Gāndhārī is with profuse gāndhāra and is delightful to the people in pañcama (gāndhārapañcama). In revagupta¹³ (?) śakākhyā is the one spoken of in pañcamaṣāḍava. (36) Thus are obvious the bhāṣās that are born in manifold ways. Now listen to their description alongwith illustration for each one. (37) [The description of bhāṣās] [1. Bhāṣās in ṭakka-rāga] It has madhyama as its aṁśa, şadja as its concluding note, is devoid of pañcama and there is to be seen here again and again the mutual movement¹⁴ of dhaivata-niṣāda and similarly ṣaḍja - dhaivata. This should be known as hexatonic. Travaņā should bear the name mūlā. (38-39)