कलहंसक technical_term

Dictionary: not in dictionary · Pages: 1 · Occurrences: 2 · Affirmations: 1 · Graph degree: 3 (in 0, out 3)

Variants (2): कलहंसः (1), कलहंसक (1)

Generative rules (1) ↗ filter all

R_1367_kalahamsaka_composition composition · 1 att.
Dans le prabandha kalahaṁsaka, le pada est construit avec des notes nabhajava puis svaras avec jhampata tāla.

Pseudocode (DSL v1.1) ↗ full DSL (raw text)

RULE id: कलहंसक (cluster 1367)
SCOPE: technical_term family
STATUS: traditional
CONFIDENCE: traditional
PROTECT: false

Essence pseudocode — identity + RECORD. The page citations for each slot value are in the Grammar record table above (audit trail). The full DSL adds ASSERTIONS with verbatim quotes (see Affirmations below) and CITED_RULES (see Graph relations).

Graph relations

Outgoing (3)

--[structural]--> prabandha (1)--[structural]--> pada (1)--[structural]--> svaras (1)

Incoming (0)

none

Affirmations (1)

structural

p.vol_II_p153

sanskrit

conf 0.88

[show source]

In the kalahamsaka prabandha, the pada is constructed with nabhajava notes, then svaras are used with jhampata tala

"पादो नभजवैर्युक्तः कर्तव्यः स्वमनीषया । पश्चात् स्वराः प्रयोक्तव्याः प्रबन्धे कलहंसके ॥ झम्पातालेन मेधावी प्रबन्धे कलहंसके ॥"

BRHADDEŚĪ <sup>288</sup> प्रथमार्धं स्वरैज?्ञेंयं द्वितीयं बिरूदैः पुनः । 17. cf.(i) हयलीलागणैर्बद्धं हयलीलाक्रमस्त्वयम् ॥ Mānaso IV.16.332. हयलीलेन तालेन हयलीलाऽपि गीयते । (ii) अन्यलक्षणमेतस्या गजलीलावदिष्यते ॥ छन्दसा हयतालेन (लीलेन) केचिदेता विदुर्विदः॥ S Rāj II.4.3.111. यत्र पूर्वार्धमार्याया सतालं परिगीयते । (iii) स(अ ?) तालमुत्तरार्घं तु हयलीला निगद्यते ॥ Ra Kau III.117. 18. Reconstruction in the first and second foot based on SR IV. 212c, 213b. हयलीलाप्रकारेण भवेद् या लक्षणान्विता । cf.(i) तालेन गजलीलेन गजलीला प्रकीर्त्यते ॥ गजलीलस्य तालस्य प्राणैर्बद्धं पदं बुधैः । गीयते यत्र गीतज्ञैर्गजलीला हि सा भवेत् ॥ Mānaso IV.16,333,335. आर्यैव यदि गीयेत तालेन गजलीलया । (ii) गजलीला तदा, गद्यपद्यजेति द्विधैव सा ॥ पद्यजा तत्र विज?्ञेया चतुर्धा, तद्विविच्यते । स्वरैराद्यं दलं गीत्वा बिरुदैर्गीयते परम् ॥ सतालैरेकिकास्तिस्रः परा[:]स्युः क्रमतो यथा । पूर्वार्धे चोत्तरार्धे चोभयार्धो तालयोगतः ॥ S Rāj 11.4.3.108-110. स्वरैः पाटैश्च विरुदैस्तेनकैया विरच्यते ॥ 19. cf. सिंहलीलेन तालेन सिंहलीलः स उच्यते । SR IV.279,280. स्वरपदान्वितान्यष्टी पदकानि भवन्ति चेत् । 20. cf. अष्टौ रागास्तथा तालाः स स्यात् शरभलीलकः ॥ पदे पदे भवेद् रागस्तालश्चान्यः पदे पदे । पादान्तस्वरपाटाभ्या ज?्ञेयं शरभलीलकम् ॥ Mānaso IV.16.336 -338. स्वरैः पाटैः पदैरुक्तस्त्रिभङ्गिः स च पश्चधा । 21. cf. एकस्त्रिमङ्गितालेन वृत्तेनान्यस्त्रिमङ्गिना ॥ रागैस्तालैस्त्रिभियंद्वा यद्वा यृत्तत्रयान्वितः 🕽 यद्वा देवत्रयस्तुत्या तालद्वैगुण्यमुक्तकः ॥ SR IV.283,284.