Dodhaka technical_term

[ षष्ठोऽध्यायः ] [प्रबन्धा] [तत्र प्रबन्धानामुद्देशः] देशिकारप्रबन्धा ये हरवक्त्राभिनिर्गताः । ^•प्रवन्धोऽयं(?) असंख्यातास्तु कथिता न ज?्ञायन्तेऽल्पबुद्धिभिः ॥ ३६०॥ तेषा मध्यात् समुद्धृत्य युक्तलक्षणलक्षितान् । श्रीमतङ्गमुनिः प्राह मुनीनुद्दिश्य तद्यथा ॥ ३६१॥ ९आद्यः प्रबन्धः कन्दाख्यो वृत्तो नाम द्वितीयकः । क(ज?ा?न्दा) वृत्ता गद्यरूपस्तृतीयः स्याद् दण्डकः स्याच्चतुर्थकः ॥ ३६२॥ पञ्चमो वर्णकः ख्यातः षष्ठ आर्याभिधानकः। ॰पिधायकः सप्तमी कथिता गाथा ततो द्विपथकोऽष्टमः ॥ ३६३॥ कर्शिता ^२पद्धडी नवमी प्राहुरडिला दशमी भवेत् । क्धंटी एकादशमिते स्थाने गदिता सा चतुष्पदी ॥ ३६४॥ न्मये स्थाते दोधको द्वादशः प्रोक्तस्तोटकः स्यात् त्रयोदश[:]। दोधको ततश्चतुर्दशो ज?्ञेयो वस्त्वाख्यस्तु प्रबन्धकः ॥ ३६५॥ ॰र्द(शा?शो) ततः क्रौञ्चपदस्तूर्ध्वं हंसपात् षोडशः स्मृतः। सप्तदशः प्रबन्धस्तु शुकसारिकसंज?्ञकः ॥ ३६६॥ अष्टादशश्चाश्वलील एकोनो गजलीलकः। ॰श्मलीला दश ॰ विंशश्च स्यात् सिंहलीलः शरभलील एकोत्तरः ॥ ३६७॥ द्वाविंशतिमः

²¹³ TRANSLATION [9. Dodhaka] Having sung the (first) half, the latter half is comprised of a stretching of svaras. (391) [10. Totaka] [11. Vastu] Where there are pāṭas and tennas 16 and the rest is comprised of a stretching (elaboration) of svaras, that is vastu¹⁷ used in desī gītas as well as in drama. (392) [12. Krauńcapada] Krauñcapada is known to those proficient in gandharva as that which is sung in pratitāla, being comprised of pada and svara. (393) [13. Haṁsapada] Where there is one foot in Sainskṛta and the second (foot) is composed in a regional (language) (and) which is sung with rhyme, that song is known as hamsapada. (394) [14. Śukasārika] That which is combined with tāla (and) pada, bedecked with pada (and) pāṭa (and) comprised of question and answer, is said to be śukaśārika. 19. (395) That which is composed in the Karnāta language or is mixed (with other languages) (and) is comprised of pada (text) embodying dialogue, is śukasārika. (396)

286 BRHADDEŚĪ 2. Gāthā आर्यालक्षणसंयुक्ता गाथा प्राकृतभाषया । गीयते पूर्ववद् रम्या छन्दोलक्षणवेदिभिः॥ Mānaso IV.16.256. आर्येव प्राकृते गेया स्यात् पञ्चचरणाश्रया । त्रिपदी षट्पदी गाथेत्यपरे सूरयो जगु॥ SR IV.232. 3. Dvipathaka गातव्या (व्यः) स्वरसंयुक्तस्तालेन परिवर्ज?िताः (तः) । प्रबन्धो द्विपथाभिज?्ञो गीतविद्याविशारदैः ॥ Mānaso IV.16.261. छन्दसा द्विपथेन स्याद् द्विपथः स्वरमुक्तिकः । तालहीनः सतालो वा स च ज?्ञेयश्रतुर्विधः॥ स्वरैरेकोऽन्यः प्रयोगैः सोभयानुभयौ परौ । प्राकृते दोहसंज?्ञोऽसौ तस्य भेदा नव त्विमे ॥ SR IV.232-34. 8. Reconstruction based on - कयापि भाषया क्लृप्ता ...... भाषया तु यया कया..... Mānaso IV.16.316, 318. 9. Reconstruction based on S Rāj I.3.3.32 b. येन केनापि तालेन रागेणाभिमतेन च। 10. cf. (i) गीयते स्वरसंयुक्ता गीतज्ञैध चतुष्पदी ॥ Mānaso IV.16.285. समे पोडश मात्राः स्युः पादे पञ्चदशायुज? । (ii) यस्या भित्रार्थयमकावधौ सा तु चतुष्पदी ॥ स्वरतेनकसंयुक्ता तेनकन्याससंयुता ॥ SR IV.271,272. 11. This line seems to pertain to the description of dodhaka, which is incomplete due to a break in the text. 12. The description of totaka is missing due to a break in the text. The following extracts from other texts are relevant for filling the gap- येन केनापि तालेन रागेणाभीप्सितेन च। (i) गातव्यस्ता (स्तो)टको नाम प्रबन्धो गीतवेदिभिः॥ Mānaso IV.16.267, तोटकच्छन्दसा न्यस्तस्वरोऽङ्ग्रयन्ते तु तोटकः। (ii) SR IV. 244.