alpatva - concept

Generative rules (1) ↗ filter all

r_brd_311_alpatva_def_enum definition · 2 att.
Alpatva (sparseness) arises from sparse svara usage; it is twofold (samnyāsa-based and antaramārga-based)

Pseudocode (DSL v1.1) ↗ full DSL (raw text)

RULE id: alpatva (cluster 311)
SCOPE: technical_term family
STATUS: empirical
CONFIDENCE: empirical
PROTECT: false

Essence pseudocode — identity + RECORD. The page citations for each slot value are in the Grammar record table above (audit trail). The full DSL adds ASSERTIONS with verbatim quotes (see Affirmations below) and CITED_RULES (see Graph relations).

Graph relations

Outgoing (3)

--[enumeration]--> samnyāsa (1)--[enumeration]--> antaramārga (1)--[definition]--> svaras (1)

Incoming (2)

samnyāsa --[structural]--> (1)NŚ XXVIII 74cd, 75 --[citation]--> (1)

Affirmations (2)

definition

p.vol_II_p019

sanskrit

conf 0.95

[show source]

Alpatva (sparseness) arises from sparse usage of svaras

"स्वराणामल्पशः प्रयोगादल्पत्वम्"

化二溴磺基基医动物 20 BRHADDEŚĪ [७. अल्पत्व-लक्षणम्] [अनु॰ १२८] इदानीमल्पत्वबहुत्वे ब्रवीमि । तत्र स्वराणामल्पशः प्रयोगादल्पत्वम्, बहुशः प्रयोगाद् (ते?त्वे) बहुत्वम् । तथाल्पत्वं बहुत्वं च द्विविधं भवेत् , संन्यासादिगतं तथान्तरमार्गेणेति । ५५अन्तरमार्गस्य संन्यासादिगतो भवेत् ৽হা৽ लक्षणं यथा ज?ातिषु क्वचिद्वाऽनंशोऽपि नाल्पः।तथा च कार्मारव्या गान्धारस्य सर्वस्वरसंगत्या अनंशो विनास्पः बहुत्वेनान्तरमार्गे प्रयोग इति वक्ष्यते- ‘‘गान्धारस्य विशेषेण सर्वतो गमनं भवेत् ।’’ इति [ना॰ शा॰ २८.१३६] [८. बहुत्वलक्षणम्] [अनु॰ १२९] ५६अथ बहुत्वमाह - अल्प[त्व]वदत्र बहुत्विमिति लक्षयेदिति विशेषः। कथमित्याह बलवदबलवतोर्विपर्यासोऽबलमल्पं तद्विपर्यये बलवदिति बलवक्ष्यणं गम्यत एव । अत एवाह- न्ते ५७ ज?ातिस्वरैस्तु नित्यं [स्याज?्] ज?ात्यल्पत्वं द्विधा च तत्॥ (स्यात्) ज?ात्यस्प(स्व?त्वं)द्वि(विधं?धा) सञ्चारोंऽशबलस्थानामल्पत्वं दुर्बलासु च। संचा(रस्य/रोंऽश) न्यासश्चान्तरमार्गस्तु ज?ातीना व्यक्तिकारकः॥'' द्विविधान्तर • • कार(कम्?कः) [तुल॰ ना॰ शा॰ २८.७४ गघ, ७५] [९. न्यासलक्षणम्] [अनु॰१३०] इदानी न्यासमाह - न्यस्यते त्यज्यते यस्मिन् येन वा गीतं तत्र्यास इति । स न्यास ॰ सः स

enumeration

p.vol_II_p019

sanskrit

conf 0.95

[show source]

Alpatva is twofold: one operating in samnyāsa and another through antaramārga

"तथाल्पत्वं बहुत्वं च द्विविधं भवेत् , संन्यासादिगतं तथान्तरमार्गेणेति"

化二溴磺基基医动物 20 BRHADDEŚĪ [७. अल्पत्व-लक्षणम्] [अनु॰ १२८] इदानीमल्पत्वबहुत्वे ब्रवीमि । तत्र स्वराणामल्पशः प्रयोगादल्पत्वम्, बहुशः प्रयोगाद् (ते?त्वे) बहुत्वम् । तथाल्पत्वं बहुत्वं च द्विविधं भवेत् , संन्यासादिगतं तथान्तरमार्गेणेति । ५५अन्तरमार्गस्य संन्यासादिगतो भवेत् ৽হা৽ लक्षणं यथा ज?ातिषु क्वचिद्वाऽनंशोऽपि नाल्पः।तथा च कार्मारव्या गान्धारस्य सर्वस्वरसंगत्या अनंशो विनास्पः बहुत्वेनान्तरमार्गे प्रयोग इति वक्ष्यते- ‘‘गान्धारस्य विशेषेण सर्वतो गमनं भवेत् ।’’ इति [ना॰ शा॰ २८.१३६] [८. बहुत्वलक्षणम्] [अनु॰ १२९] ५६अथ बहुत्वमाह - अल्प[त्व]वदत्र बहुत्विमिति लक्षयेदिति विशेषः। कथमित्याह बलवदबलवतोर्विपर्यासोऽबलमल्पं तद्विपर्यये बलवदिति बलवक्ष्यणं गम्यत एव । अत एवाह- न्ते ५७ ज?ातिस्वरैस्तु नित्यं [स्याज?्] ज?ात्यल्पत्वं द्विधा च तत्॥ (स्यात्) ज?ात्यस्प(स्व?त्वं)द्वि(विधं?धा) सञ्चारोंऽशबलस्थानामल्पत्वं दुर्बलासु च। संचा(रस्य/रोंऽश) न्यासश्चान्तरमार्गस्तु ज?ातीना व्यक्तिकारकः॥'' द्विविधान्तर • • कार(कम्?कः) [तुल॰ ना॰ शा॰ २८.७४ गघ, ७५] [९. न्यासलक्षणम्] [अनु॰१३०] इदानी न्यासमाह - न्यस्यते त्यज्यते यस्मिन् येन वा गीतं तत्र्यास इति । स न्यास ॰ सः स

alpatva technical_term

Generative rules (1) ↗ filter all

Pseudocode (DSL v1.1) ↗ full DSL (raw text)

Graph relations

Outgoing (3)

Incoming (2)

Affirmations (2)