Source scans · vol_II_p139
recto · open full
scan recto
verso · open full
scan verso
Bṛhaddeśī · Volume II
pp. 1–262folio 139
← II p138 index II p140 →
Devanāgarī (Bṛhaddeśī)
grantening to the property of the शुद्धपङ् line of verse 305 also appears in p. t. within this portion, but it has been omitted in order to avoid unnecessary repetition. Reconstruction based on Kalā on SR. II.2.23-26, p.25. 54. c.r. in ibid. 55. cf.c.r. in ibid. विवादी चानुवादी च गृहीत: स्यादित्यनुपङ्ग:5 । शुद्धपाडवापेक्षया
भित्रपड्जभित्रपञ्चमयोः स्वरप्रयोगभेदात् स्वरभित्रम् ।
C. r. in ibid. 56. P.t. repeats ' şadjaḥ (?) '. 57. Reconstruction attempted in the closest possible approximation to the confused reading of p.t.
भित्रपड्जो मानदैन्ये चैकान्ताजीवितस्य च ।
58. cf. मन्यन्ते र C.r. in Abhi. Bhā .XXIX. 9, p. 69. ग्राममूर्छन 59. cf.
प्रसन्नान्तविभूषित: ।
SR 11.2.80b. 60. cf.(i)
चतुःश्रुतिस्वरंतथाहि तैः यत्र भिनक्ति (ति)त्रिश्रुतिस्वराः (रः)।
अधिष्ठानं स एव स्याच्छुतिभिन्न: स मन्यते ॥
SamSiएवायामार Bhā Ka, p. 33.
चतुःश्रुतिः स्वरो यत्र भिन्नो द्विश्रुतिको भवेत् ।
(ii) द्विश्रुतिप्यां
गान्धारो द्विश्वतिश्चैव श्रुतिभिन्न: स उच्यते11 ॥
इत्याचार्यद्व इति भित्रतानरागेश्रुतिभिन्नत्वम् । हि पङ्जस्य श्रुतिद्वयं गृह्मति निषादः । श्रुतिपूर्वन्यायेन पङ्जोऽपि चतुःश्रुतिरित्युच्यते, गान्धारस्तु द्विश्रुतिरेव । अतोऽस्य C.r. in Kalā on SR II.2.23-26, p.26.7 61. cf. (i)
मध्यमापञ्चमीजातः पञ्चमांशग्रहोऽल्परिः॥
रिहीनो वा मध्यमान्तो मध्यमाल्प: सकाकली ।
SR II. 2.35 c-36 b.
विहीन ऋषभेणाधो ऋषभाल्पतया युत:।
(ii)
मध्यमस्वरविश्राम: स्वल्पमध्यमकोऽथवा9 ॥
निषाददुर्वल: प्रोक्तो भवानीपतिदैवत:31 ॥
अत्र यद्गदितं तज्ज्ञैर्दुर्वलत्वं निषादिन: ।
तद्धेतुजातिजंतथाहि तैरा चिन्त्यं रिदीर्बस्यं पुनर्व्धै:॥
S Rāj II.2.I.280, 282 cd, 283. 62. Verse 313 in our text mentions rṣabha and niṣāda as sparse, whereas here in the prose portion madhyama and niṣāda are so mentioned. SR mentions ṛṣabha and madhyama and S.Rāj mentions ṛṣabha, madhyama and niṣāda. (See extracts in note 60). 63. cf.
धैवतीपड्जमध्याभूः स्वल्पपञ्चमसप्तमः ।
English — Sharma
PĀŢHAVIMARŚA
धैवतांशो मध्यमान्तो विज?्ञेयो गौडपञ्चमः ॥
C.r. in Bha Bhā Vol. II, VII.169. 64. cf. परिहारस्तु - ‘‘तथा प्रयोगे त्रिश्रुतिकत्वात् पञ्चमस्य चतुःश्रुतिकत्वाद्धैवतस्य मध्यमग्रामसम्बद्ध एवासौ रागः, यद्यपि ग्रामद्वयजातौ ज?ातः, तथापि पङ्ज?ोऽस्य ग्रहो, न मध्यमस्तथा दर्शनात्'' इति मतङ्गोक्ति । अस्यार्थः सम्पूर्णस्वरत्वादस्य क्रमात् त्रिचतुःश्रुतिकयो पञ्चमधैवतयोरुपलम्भान्मध्यमग्रामसम्बद्ध एवायम् । ' पड्जमध्यमोत्पन्नत्वं तु ‘ पड्ज?ादिमूर्छनः 'इत्यत्र‘ मन्द्रोऽस्य ग्रहो न मध्यमः 'इतिमतङ्गवचनेनोत्तरमन्द्राया एव विवक्षितत्वात् तदायत्तमन्द्रव्याप्तिदर्शनेन
षड्जग्रामसम्बन्धानुमानादिति ।
Kalā on SR II. 2.30-32,p.29, 30. 65. P.t. readings 'sadjo 'and 'madhyamah 'in this sentence contradict the point being made by the author; hence they have been transposed by us.
पड्ज?ांशो मध्यमन्यासः स्वल्पसप्तमपञ्चमः ।
66. cf.
षड्जमध्यासमुद्धतो गौडकैशिकमध्यमः॥
BhaKo p. 184, ascribed to Matanga. 67. This verse has occurred earlier (see verse 283). 68. This line has been cited by Simha in the name of Kasyapa.
पड्जन्यासांशसंयुक्तो धैवतर्पभदुर्वलः।
69. cf.
षड्जग्रामसमुद्भृतष्टकरागः प्रकीर्तितः ॥
Cited in the name of Kaśyapa in Bha Bhā Vol. II, VII.109.
70. cf. चाल्पपञ्चमः।
SR II. 2.90b, prescribing pancama as sparse.
71. cf. गाल्पः।
SR II.2.120, prescribing gāndhāra as sparse. 72. cf. प्रसन्नाववरोहिभ्या SR II.2.121, prescribing the 'avarohi-varṇa'. 73. cf. गान्धाराल्फ SR II.2.121, prescribing gåndhåra as sparse. 74. cf. ....मध्यमादिमूर्छनः। [साबरोही प्रसन्नान्तो गान्धारः सकाकिलः।]
इत्येवं कोहलः प्राह रागमालवपञ्चमम्।
Sain Su P. L.48.
सगन्योरप्रयोगोऽपि प्रोक्तो वेसरपाडवः ।
75. cf.
मतङ्गेनास्वरत्वेऽपि प्रयोगोऽस्त्वनयोः स्वतः॥
निपादः काकलीरूपो गान्धारश्चान्तरात्मकः ।
न स्वरो गण्यते तज्ज?्ञैरनंशधाल्पतावशात्॥
Sam Śi Bhā Ka, p15.
मतङ्गादिमतप्रोक्तमत्सरीकृतमुर्च्छनः।
76.cf. S.Rāj II.2.1.413 cd. 77. cf. परिहारस्तु "वोट्टरागो यद्यप्युभयग्रामसम्बन्धिज?ातिद्वयसमुत्पन्नः, तथापि पञ्चमस्य त्रिन्नुतिकत्वान् मध्यमग्रामसम्बन्धः" इति मतङ्गोक्तः । ..... "स्यात् पड्जमध्यमाज?ाते पञ्चम्याधः" इति मतङ्गयचनादत्र
← II p138 index II p140 →
Sanskrit attestations (12)
1.[attribution]Niṣāda is described as weak (durvala) by Bhavānīpatiनिषाददुर्वलः प्रोक्तो भवानीपतिदैवतः
2.[attribution]Matanga asserts that despite a rāga's origin from both grāmas, its actual grāma-affiliation is determined by the śruti-configuration of its main notesइति मतङ्गोक्ति
3.[attribution]Bhavānīpati is cited as an authority on the weakness of niṣādaनिषाददुर्वलः प्रोक्तो भवानीपतिदैवतः
4.[citation]Mālava is a rāga-type mentioned in connection with pancama-related formationsरागमालवपञ्चमम्।
5.[citation]Vivādī (the dissonant note) is mentioned alongside anuvādī in the context of note-relationshipsविवादी चानुवादी च गृहीतः स्यादित्यनुपङ्गः
7.[citation] ⇄The Kalā commentary on the Saṅgītarātnākara provides detailed analysis of grāma-classification and note-relationshipsC.r. in Kalā on SR II.2.23-26, p.26.
8.[definition]A note-value is called śrutibhinna when a four-śruti note is divided by a three-śruti noteचतुःश्रुतिस्वरं यत्र भिनक्ति (ति)त्रिश्रुतिस्वरा (रः)। तथाहि तै अधिष्ठानं स एव स्याच्छुतिभिन्नः स मन्यते ॥
9.[definition]A note described as sparse (svalpamādhyama) lacks proper establishmentस्वल्पमध्यमकोऽथवा
10.[relation]A rāga derived from both grāmas is connected to madhyama-grāma based on the function of its notesमध्यमग्रामसम्बद्ध एवासौ रागः, यद्यपि ग्रामद्वयजातौ ज?ातः, तथापि पङ्ज?ोऽस्य ग्रहो, न मध्यमः
11.[structural]Gāndhāra is classified as a two-śruti noteगान्धारो द्विश्वतिश्चैव श्रुतिभिन्नः स उच्यते
12.[structural]Gauḍa-pancama is characterized by having a dhaivatāṃśa ending in madhyamaधैवतांशो मध्यमान्तो विज?्ञेयो गौडपञ्चमः
13.[structural]Pancama is a four-śruti note according to the doctrine of śrutibhinna classificationचतुःश्रुतिस्वरो यत्र भिन्नो द्विश्रुतिको भवेत्
English attestations (2)
6.[citation]The Saṅgītarātnākara (SR) is cited multiple times as an authoritative source for rāga classification and note propertiesSR II.2.23-26 SR II.2.35 c-36 b
7.[citation]The Kalā commentary on the Saṅgītarātnākara provides detailed analysis of grāma-classification and note-relationshipsKalā on SR II.2.23-26, p.25 Kalā on SR II. 2.30-32,p.29, 30.
← II p138 index II p140 →