Kasyapa proper_noun

¹⁰² BRHADDEŠĪ [अनु॰ १८३] [ अस्यार्थः- ]चतुःश्रुते पञ्चमस्य यदा श्रुतिद्वयं गृह्णाति निषादः तदासौ श्रुतिभिन्नोऽभिधीयते। ननु मध्यमग्रामे पञ्चमस्य त्रिश्रुतिकत्वात् कथं श्रुतिद्वयं गृह्णाति निपादः? उच्यते । (fa) भूतपूर्वन्यायेन चतु श्रुतिरुच्यते । यथा भित्रकैशिकरागे त्रिश्रुतिपञ्चमस्य च[तु] श्रुतित्वमाश्रित्य लोपः कृतः पड्जग्रामे, एवमत्रापि भविष्यतीति न दोषः । लक्षणं चास्य तद्यथा - [५. भिन्नतानः] ^६रतानस्तु मध्यमन्यासः पञ्चमांशोऽल्पसप्तमः । मध्यमापञ्चमीज?ात्योर्ऋषभेण तु दुर्बलः ॥ ३१३॥ [अनु॰ १८४] अस्यार्थः - भिन्नतानो मध्यमग्रामसम्बन्धः मध्यमापञ्चमीज?ात्युत्पन्नत्वात् । पञ्चमो भित्रनासिका(?) ग्रहोंऽशश्च। मध्यमो न्यासः। मध्यमनिषादयोरल्पत्वम् [?]^६२। निषादोऽत्र काकली। पूर्णश्चायम प्रौढकरुणेऽस्य प्रयोगः। पञ्चमादिमूर्छना।सञ्चारी वर्णः।प्रसन्नादिरलङ्कार;।दक्षिणे कला, वार्तिके कला, चित्रे कला । स्वरपदगीते चच्चत्पुटादितालः। [भिन्नरागाणा ग्रामविभागः] [अनु॰ १८५] भित्राना ग्रामविभागस्तु काश्यपेनोक्तः। तथा च - ‘‘भित्रषड्जस्तु षड्ज? स्याद् भिन्नकैशिकमध्यमः। पञ्चमः कैशिकस्तानो मध्यमग्रामसंश्रितः ॥'' ल्स्ताने इति भित्राः समाख्याता गौडकाञ् शृणु साम्प्रतम् ॥ ३१४॥

BRHADDEŚĪ ¹¹⁴ [अनु॰ १९८] षड्ज?ोऽस्य ग्रहोंऽशो न्यासश्च । निषादोऽत्र काकली । धैवतर्षभहीनमौडुवितम् । धैवत ऋषभहीन( ध ?)मौडवितम् ^८२सम्भोगशृङ्गारेऽस्य विनियोगः। वीरादिरसः। मूर्छना षड्ज?ादिः। वर्ण आरोही। ॰ना(दि) प्रसन्नादिरलङ्कारः । दक्षिणे कला, वार्तिके कला, चित्रे कला। स्वरपदगीते चच्चत्पुटादिताल । [७. टक्ककेशिकः] धैवतांशस्तदन्तश्च स्वल्पद्विश्रुतिकस्वरः । धैवतीमध्यमाज?ात्योः सञ्ज?ातष्टक्ककैशिकः ॥३२६॥ ॰एक [अनु॰ १९९] धैवतीमध्यमाज?ात्योर्ज?ातत्वाट्टक्ककेशिकः षड्जग्रामसम्बन्धः। ^८३ननु उभयग्रामसम्बन्धिन्यो- (यस्याज?? ठमय) र्ज?ात्यो समुत्पन्नोऽयं गगः षड्जग्रामसम्बन्ध इति कथं वक्तु युक्तम् ? अस्य प्रयोगे चतुःश्रुतिसम्बन्धः र्ज?ा(न्यो?त्यो) (कथं) पञ्चम उपलभ्यते। पञ्चमधैवतौ द्विग्रामयोर्भेदकारिणौ अतः पञ्चमस्य चतुःश्रुतिकत्वात् । षङ्जग्रामसम्बन्ध (पञ्चमे पैवतेन भिग्रामयोर्भेदकारिणौ ?) एवायं रागः। ग्रहोंऽशो न्यासश्च धैवतः। निषादगान्धारौ चात्र काकल्यन्तरौ। पूर्णस्वरश्चायम्। ^८४कश्यपमते निषादगान्धारयोर्लोपादयमौडुवितः । उद्भटनाट्ये कामग्रस्ततत्कञ्चकिप्रवेशे चास्य विनियोगः। बीभत्सादिरसः । धैवतादिमूर्छना। आरोही वर्णः। दक्षिणे कला, वार्तिके कला, चित्रे मध्यमादिधैवता(?) कला । स्वरपदगीते चच्चत्पुटादितालः । [८. मालवकैशिकः] ८५कैशिकीज?ातिसम्भूतः षड्ज?ांशन्याससंयुतः । दुर्बलो धैवतेन स्याद् रागो मालवकैशिकः ॥ ३२७॥ ^८६पञ्चमं केचिदिच्छन्ति चास्य वै न्यासकर्मणि । हात्याद्या + कर्मणि गान्धारं च तथा चान्ये तद्धि लक्ष्ये न दृश्यते ॥ ३२८॥

[Chapter IV] Now the definition of bhāṣās [The beginning of the treatment of bhāṣās] [ A. Bhāṣās according to Yāṣṭika] [Thus spoke Yāṣṭika¹] I have spoken of all grāma-rāgas endowed with characteristics (lakṣaṇas). After this, I shall speak of the description of bhāṣās? Now listen. (1) Bhāṣās have been said to be four-fold viz. mūlā (basic) sankīrņā (mixed), ^4 deśajā^5 (regional) (and) chāyāmātrāśrayā^6 (based on the chāyā of a rāga ), arranged in a grāma-rāga in each case. (2) [Thus said Kaśyapa] What is the nature of bhāṣā? Sankīrṇā, deśajā and chāyāmātrānugā (exclusively following the chāyā of a rāga) have been said to be combined with graha, aṁśa and nyāsa. (3) Which one is hexatonic there and which one is pentatonic? Which one, on the other hand, is complete and that which has 'sādhāraṇa'?? (4) Which one, of what nature, where in grāma-rāgas, is sung by people? Which one is obtained as bhāṣā and which one is vibhāṣā 8? (5) Which one is antara-bhāṣā ⁹ and which one falls in sequence? Tell me this in essence; I have great curiosity. (6) Thus said Yāşţika - Listen with attention the excellent description of bhāṣā which is sung with effort on the earth by the knowledgeable ones in music. 10 (7) These (bhāṣās) are not perceived obviously by the singers who do not put in effort. 11 When sung properly, they become well-known, specially to those who are endowed with a tuneful voice. (8)

259 PĀŢHAVIMARŚA 46. cf. सावरोहिप्रनान्तः । SR 11.2.31 c. 47, 48. This sentence is not found in the available text of NS. cf. सङ्करे रूपवाहुल्याद् ज?ातिनिर्देश इप्यते । (i) तस्माद् यद् गीयते किञ्चित् तत् सर्वं ज?ातिषु स्थितम् ॥ Datti 96 c, 97 b. (ii) नन्वेते रागा ग्रामविशेषसम्बद्धा इति कुतोऽयं तिशेषलाभः ? उच्यते - भरतवचनादेवाँसौ विशेषो लभ्यते । तथा चाह भरतमुनिः - 'ज?ातिसम्भूतत्वाद् ग्रामगगाणाम्' इति, 'यत्किञ्चिद् गीयते लोके तत्सर्वं ज?ातिषु स्थितम्' इति वचनाच । C.r. in Kalā on II.1.8-14, p.8. (iii) नन्वेते रागा ग्रामविशेषसम्बद्धा इति कुतोऽयं विशेषलाभः ? उच्यते - भरतवचनादेवासौ विशेषो लभ्यते । यदाह भरतमुनिः 'ज?ातिसम्भूतत्वाद् ग्रामरागाणाम्' इति, 'यत्किञ्चिद् गीयते लोके तत्सर्वं ज?ातिषु स्थितम्' इति च ॥ C.r. in Sudhā on ibid. यत् किञ्चिद् गीयते लोके तत्सर्वं ज?ातिषु स्मृतम् । (iv) Bha Bhā Vol . II, VI. 393 cd. 49. Reading in BhaKo p. 542. मुखे तु मध्यमग्रामः पड्ज?ः प्रतिमुखे भवेत् । 50. cf. (i) साधारितस्तथा गर्भे वि(ऽव)मर्शे चैव पञ्चमम् ॥ कैशिकं च तथा कार्यं गानं निर्वहणे वुधैः। NŚ XXXII. 428,429 b. मुखे तु मध्यमग्रामः पड्ज? प्रतिमुखे स्मृतः । (ii) साधारितं तथा गर्भे मर्शे कैशिकमध्यमः॥ कैशिकं च तथा कार्यं गानं निर्वहणे बुधैः । NŠ Chau XXXII. 453,454 b. मुखे तु मध्यमग्रामः पड्ज?: प्रतिमुखे तथा । (iii) गर्भे साधारितधैव ह्यवमर्शे तु पञ्चमः॥ संहारे कैशिकः प्रोक्तः पूर्वरङ्गे तु पाडवः । चित्रस्याष्टदशाङ्गस्य त्वन्ते कैशिकमध्यमः॥ शुद्धाना विनियोगोऽयं ग्रह्मणा समुदाहतः । C.r. in Kalā on SR II.2. 30-32, p.32. The first three lines have been cited also by Simhabhūpāla. 51. Reconstruction based on c.r. in Kalā on SR II.2.23-26, p.25. 52.cf. (i) ननु भित्रशब्देन किमभिधीयते? कि विदारिक इत्यर्थः, किमेतस्मादयं व्यतिरिक्त इत्यर्थो वा ? एतत्र वाच्यम्, यतोऽत्र विकृत उच्यते । विकृतत्वं च पूर्वोक्तश्रुतिभित्र इत्यादिलक्षणात् । C.r. in ibid. (ii) ननु भित्रशब्देन किमभिधीयते ? भित्रत्वं विदारणम् , व्यतिरिक्तवं वा ? मैवम्, भित्रोऽत्र विकृत उच्यते । C.r. in Sudhā on SR II.1.2-5, p.5. 53. The prose portion in p.t. beginning with 'nanu' here has been removed to Anu. 174, after [ tasya ], with deference to the context. The first