Source scans · vol_II_p140
recto · open full
scan recto
verso · open full
scan verso
Bṛhaddeśī · Volume II
pp. 262–263folio 140
← II p139 index II p141 →
Devanāgarī (Bṛhaddeśī)
r ### ### 100 mg 2
शुद्धपङ्जाया एव विवक्षितत्वेन तत्प्रयुक्तमन्द्रव्याप्तपङ्जग्रामसम्बन्धोऽनुमेय इति ।
Kalā on SR II.2.30-32, p.30. 78. P.t. repeats (śruti?) 79. cf. मान्तोऽल्पगः SR II.2.51a, where gāndhāra is said to be sparse. 80. cf.
केचिद् ऋषभलोपेन हिन्दोलं षड्जसंश्रितम्।
वदन्ति, तन्मतं नाहं मतङ्गादिविरोधत:।
धैवतस्याविलोपेन द्विग्रामत्वेऽपि मध्यगम् ॥5 मध्यमग्रामजात्युत्थं शुद्धमध्याख्यमूर्च्छनम् ।6 S.Rāj II.2.1.502c-504b. 81. ८. यथाह मतङ्ग: - ‘‘भरतकोहलादिभिराचार्यैधैवतलोपस्यानिष्टत्वात् केचित् पङ्जग्रामाश्रित एवायमिति मन्यन्ते चतुःश्रुतिकस्य पञ्चमस्यात्रोपलम्भाद् धैवतस्यास्तित्वं वा नास्तित्वं वा न विशेषप्रदर्शकं सर्वत्र । एवं च सित ग्राममूर्छनाभेदो वा धैवतेन न स्यादिति भाव:।" C.r. in Kalā on SR II.2.30-32, p. 31.
82.cf. अत्र टीकाकार: शङ्कते । योऽयं जात्यंशकानां विनियोग उक्त: स कश्यपमुनिमतङ्गादिभिविंरुध्यते ।
तथाहि तैरुक्तम् -सम्भोगे चैव शृङ्गारे प्रेङ्खोलितकमेव च2 ।
Abhi Bhā on NŚ XXIX. 8, p.69 83. cf. यद्यपि सम्पूर्णस्वरस्यास्य प्रयोगे च चतुःश्रुतिकस्य पञ्चमस्योपलम्भात् पूर्वोक्तन्यायेन पड्जग्रामसम्बद्ध एवायमिति मतङ्गमतम्, तथापि कश्यपमतेन निषादगान्धारयोर्लोपादयमौडुवित इति मतङ्गेनोक्तत्वात् तदा “रिधाभ्यां द्विश्रुतिभ्यां च मध्यमग्रामगास्तु ते । हीनाश्चतुर्दशैव स्युः'' इत्यौडुवशुद्धतानलक्षणं मध्यमग्रामेऽपि साक्षादवगम्यत
इत्याचार्यद्वयमतानुसारिणा नि:शङ्कसूरिणा 'द्विग्रामष्टककैशिक:' इति सुष्ट्रदिष्टम् ।
Kalā on SR II.2.30-32, p.30. 84.cf.
थैवतांश(स्तदन्तश्च)स्वल्पद्विश्रुतिकस्वर:।
मध्यमाधैवतीजात्योर्जायते टक्ककेशिक:॥
Cited in the name of Kasyapa on Bha Bhā Vol. II, VI. 102. 85. cf.
पङ्जांशकग्रहन्यासमन्द्रतारोपशोभित: ।
----- तदा मालवकैशिक:॥
C.r. in Bha Bhā Vol . VII MS folio no. 203. 86. cf.
केचित् पञ्चमविश्रामं मन्यन्ते केचन त्विमम् ।
गान्धारकृतसम्पूर्तिमेतन्नादरमहीत ।
गान्धारस्य विवादित्वात्र्यासस्तत्र न युज्यते ॥
S Rāj II.2.1.467c-468.
87. cf. अत्र टीकाकार: शङ्कते । योऽयं जात्यंशकानां विनियोग उक्त: स कश्यपमुनिमतङ्गादिभिर्विरुध्यते ।
तथाहि तैरुक्तम् - कामभूतेषु सर्वेषु कुर्यान् मालवकैशिकम् ।3 Abhi Bhā on NŚ XXIX. 8, p. 69. 88. cf.
कथिता यत्र तान् वक्ष्ये सप्त साधारणांस्तत: ।
C.r. in Kalā on SR II.2.23-26,p.26. 89. cf.
मतङ्गो रेवगुप्तं च टक्कसैन्धवमेव च।
साधारणेषु निक्षिप्य न तान(व) ब्रबीदथ ॥
S Rāj II.2.1.62c,63b. Terminate and the control of the control of the control of the control of the control of the control of the control of the control of the control of the control of the control of the control of the control of the control o
English — Sharma
PĀŢĦĀVĪMĀRŠĀ 90.cf. इतीयं नवधा गीतिः साधारण्याख्यया स्मृतः (ता) । Cited in the name of Kasyapa in Abhi. Bhā. on NŚ XXVIII.141, p.66.
पञ्चमांशो मध्यमान्तो भध्यमाज?ातिसम्भवः।
91. cf.
नर्तरागस्तु विज?्ञेयो दुर्वलो द्विश्रुतिस्वरः ॥
Cited in the name of Kasyapa in Bha Bhā MS folio no. 210.10
उद्भटान्युत्कटानि चार्यो मण्डलानि च यस्यामाज?ी सङ्ग्रामे ।
92. cf.(i) Sudhā on SR II. 2.62-64, p.55.
काकलीस्वरसंयुक्तः संग्रामे विनियुज?्यते ।
(ii)
वीरारव्यमहाचारीमण्डले रसयोरसी ॥
शृङ्गारहास्ययोर्योगे नर्तरागो मनीपिभिः॥
S Rāj 11.2.1. 540.4 'Ājau', 'āji' in the locative case has been preferred by us instead of 'ādau' suggested by the ed. as 'āji 'or combat fits the context and is corroborated by later texts like S.Rāj and SR.
्हास्यशृङ्गारयोरेष रसयोः कश्यपोदितः ।
93. cf. SR 11.2.64 cd. 94. cf. तथा चोक्तं मतङ्गेन - दुर्गाशक्तिमतेऽयमेव रागो यदा पञ्चमीमध्यमार्थवतीभ्यो ज?ायते तदा
पड्जग्रामसम्बद्ध एव बोद्धव्यः। कुतः ? पञ्चमस्य चतुःश्रुतिकत्वात् ।
Cited reading in Kalā on SR II.2.30-32, p. 31. SR II.2.65 ab cites the opinion of Durgāśakti according to which dhaivatī is added to the two progenitors of narta1; S. Rāj H.2.1.538 gives only madhyamā and pa\tilde{n}cam\tilde{i}j\tilde{a}tis as the progenitors of this r\tilde{a}ga. 95. Reading suggested by the ed.
अत्र कश्चित् समाचष्टे पीडनं पञ्चमस्य च ।
96. cf. S Rāj II.2.1.525 ef. 97. cf. ककुभस्य'मध्यमापञ्चमीधैवत्युद्भवः ककुभो भवेद्'इति लक्षणाद् ग्रामद्वयजात्युत्पत्रत्वे सति पञ्चमस्य चतुःश्रुतिकत्वात् पङ्जग्रामसम्बन्धे साक्षादवगते, लक्षणेषु निगलोपस्यानुकत्वेऽपि मतङ्गेन प्रस्तारावसरे केपाञ्चिन्मते च 'ककुभकैशिकस्य वर्तनिका' इत्युपक्रम्य निगी परित्यज्यौडुवितत्वेनापि प्रस्तारे दर्शनात्। तत्र मध्यमग्रामसम्बन्धश्च साक्षात्
प्रतीयत इत्युपपन्न एव ।
Kalā on SR 11.2.30-32, p.31.
मध्यमप्रकृती योज?्यः करुणे शरदागमे ।
98.cf. S Rāj 11.2.1.569 ab
पूर्णध पान्तो धान्तो वा सांशो भम्माणपञ्चमः ।
99. cf. BhaKo p.429.
्रग्रहांशन्यासपड्जध मन्यासः काकलीयुतः ।
100. cf. गाल्यः ..... SR 11.2.60 cd, 61a.
← II p139 index II p141 →
Sanskrit attestations (12)
1.[attribution]Mātaṅga holds that when a rāga arises from pañcamī and madhyamī jātis, it should be understood as connected to pañcama-grāma because pañcama is four-śrutiदुर्गाशक्तिमतेऽयमेव रागो यदा पञ्चमीमध्यमार्थवतीभ्यो ज?ायते तदा पड्जग्रामसम्बद्ध एव बोद्धव्यः। कुतः ? पञ्चमस्य चतुःश्रुतिकत्वात् ।
2.[attribution]Kāśyapa's doctrine differs from Mātaṅga's regarding the omission of nisāda and gāndhāra in certain rāga formationsतथाहि तैरुक्तम् -सम्भोगे चैव शृङ्गारे प्रेङ्खोलितकमेव च
3.[attribution]Mālavakaiśika is employed in all amor-based contexts according to one doctrinal traditionकामभूतेषु सर्वेषु कुर्यान् मालवकैशिकम् ।
4.[attribution]Narta-rāga is a weak rāga characterized by two-śruti notes and is used in contexts of comedy and eroticismनर्तरागस्तु विज?्ञेयो दुर्वलो द्विश्रुतिस्वरः ॥ शृङ्गारहास्ययोर्योगे नर्तरागो मनीपिभिः
5.[relation]There is scholarly disagreement about whether dhaivata should be omitted or retained in certain rāga constructionsधैवतस्याविलोपेन द्विग्रामत्वेऽपि मध्यगम् ॥
6.[relation]Mūrchanā is a theoretical construct related to grāma organization and note relationshipsमध्यमग्रामजात्युत्थं शुद्धमध्याख्यमूर्च्छनम् ।
7.[relation]Jāti varieties arise from grāmas and possess specific scalar propertiesग्रामद्वयजात्युत्पत्रत्वे सति पञ्चमस्य चतुःश्रुतिकत्वात् पङ्जग्रामसम्बन्धे साक्षादवगते
8.[relation]Kakubha arises from madhyama, pañcamī, and dhaivata and is connected to madhyama-grāmaककुभस्य'मध्यमापञ्चमीधैवत्युद्भवः ककुभो भवेद्'इति लक्षणाद् ग्रामद्वयजात्युत्पत्रत्वे सति
9.[relation]Śṛṅgāra (eroticism) is one of the rasa contexts in which narta-rāga is employedशृङ्गारहास्ययोर्योगे नर्तरागो मनीपिभिः
10.[relation]Pañcamāṃśa-madhyamānta rāga arises from pañcama and madhyama and is connected to pañcama-grāma due to the pañcama's four-śruti natureपञ्चमांशो मध्यमान्तो भध्यमाज?ातिसम्भवः। नर्तरागस्तु विज?्ञेयो दुर्वलो द्विश्रुतिस्वरः ॥
11.[structural]The pañcama (fifth note) is characterized by having four śrutis (microtonal intervals)पञ्चमस्य चतुःश्रुतिकत्वात्
12.[structural]Dvi-śruti (two microtonal intervals) characterizes weak rāgas like narta-rāgaनर्तरागस्तु विज?्ञेयो दुर्वलो द्विश्रुतिस्वरः
English attestations (4)
1.[attribution] ⇄Mātaṅga holds that when a rāga arises from pañcamī and madhyamī jātis, it should be understood as connected to pañcama-grāma because pañcama is four-śrutiaccording to which dhaivatī is added to the two progenitors of narta
4.[attribution] ⇄Narta-rāga is a weak rāga characterized by two-śruti notes and is used in contexts of comedy and eroticismS Rāj 11.2.1. 540.
10.[relation] ⇄Pañcamāṃśa-madhyamānta rāga arises from pañcama and madhyama and is connected to pañcama-grāma due to the pañcama's four-śruti natureCited in the name of Kasyapa in Bha Bhā MS folio no. 210.
12.[structural] ⇄Dvi-śruti (two microtonal intervals) characterizes weak rāgas like narta-rāgaCited in the name of Kasyapa in Bha Bhā MS folio no. 210.
← II p139 index II p141 →