[अनु. १३]
एतदेव स्पष्टीकरणार्थं प्रस्तारेण दर्शयामि2 । तत्र
केचिद् दण्डप्रस्तारेण
तयः
वयं पुनर्मण्डलप्रस्तारं बूमः5 । तथा हि—
तिर्यगूर्ध्वं च पञ्च षड् रेखा
इत्येकादश । उभयतो द्वाविंशति
8 ।
तद्यथा—
त्रिश्रुतीरतिक्रम्यादौ ज?्ञेयः षड्जश्चतुःश्रुति ।
₽रि
दे
तदूर्ध्वं द्वे ६६ १६ श्रुतीस्त्यक्त्वा तृतीया ऋषभो मतः॥४४॥
(तित्वा ? ती त्यक्त्वा) व्य
तदनु त्रिश्रुतीस्त्यक्त्वा कर्त्तव्यो मध्यमस्वरः ॥४५॥
तदूर्ध्वं पञ्चमः कार्यः परित्यज्य श्रुतित्रयम्।13
श्रुतिद्वयं परित्यज्य कर्त्तव्यो धैवतस्ततः14॥४६॥
89,স্ক
एका श्रुति परित्यज्य निषादस्तदनन्तरम्।15
षड्जग्रामसमुद्भूत उक्तोऽसौ श्रुतिमण्डलः3॥४७॥
तद्यथा षड्जग्रामे श्रुतिमण्डलम् :—
स
नि
रि
घ
ग
प
म
diagram
śrutimaṇḍala in ṣaḍjagrāma — Rectangular 2D grid diagram following the verse 'ṣaḍjagrāme śrutimaṇḍalam' (v.47). The seven svaras of ṣaḍjagrāma are placed at the periphery of a grid of horizontal and vertical lines representing the śruti distribution. Svaras placed: sa (स) top-center, ri (रि) right-upper, ga (ग) right-lower, ma (म) bottom-right, pa (प) bottom-left, dha (ध) left-lower, ni (नि) left-upper.
Rectangular grid (śrutimaṇḍala) with multiple parallel horizontal and vertical lines forming a 2D lattice. The seven svaras are inscribed at the outer borders of the grid in clockwise/counterclockwise positions corresponding to their śruti placement in ṣaḍjagrāma. Internal grid cells are not labelled but mark the śruti intervals.
Nodes: (top-center), (right-upper), (right-lower), (bottom-right), (bottom-left), (left-lower), (left-upper)
Total śrutis: ?
— ṣaḍjagrāme śrutimaṇḍalam