V [
ग्राममूर्छनाप्रकरणम् ]
[अनु. ३०]
अथ किमुच्यते ग्रामशब्देन ? ननु कति ग्रामा भवन्ति ?
कस्मादुत्पद्यते ग्रामः कि वा तस्य प्रयोजनम्।।८४॥
अश्रोच्यते—
म्समूहवाचिनौ ग्रामौ स्वरश्रुत्यादिसंयुतौ4 ॥८५॥
यथा कुटुम्बिनः सर्व एकीभूत्वा₀ता² वसन्ति हि।
सर्वलोकेषु स ग्रामो यत्र नित्यं व्यवस्थिति5ः
₄तः ।।८६॥
षड्जमध्यमसंज्ञौ तु द्वौ ग्रामौ विश्रुतौ किल6।
गान्धारं नारदो बूते स तु मर्त्यैर्न गीयते7॥८७॥
सामवेदात् स्वरा जाताः स्वरभ्यो ग्रामसम्भवः।
द्वावेतौ च इमौ ज्ञेयौ षड्जमध्यमलक्षितौ
॥८८॥
[अनु. ३१]
प्रयोजनं च यथा—स्वरश्रुतिमूर्छना—तानजातिरागाणां व्यवस्थापनत्वं
o404
नाम प्रयोजनम्।
[अनु. ३२]
ननु कथं षड्जमध्यमस्वराभ्यां ग्रामण्यपदेशः ? उच्यते—
असाधारणत्वेन ताभ्यां
ग्रामण्यपदेशः। असाधारणत्वं च देवकुलसमुत्पन्नत्वेन9₀लोत्पन्न,5।
तथा चाह नारदः –
"देवकुलसमुत्पन्नाः षड्जगान्धारमध्यमाः।
एतेपां देवता जेया ब्रह्माविष्णुमहेश्वरा2ः॥ "6
उभयोग्रामियोर्मध्ये मुख्यत्वं कस्य गम्यतेुण्युः।
षड्जस्यैव हि मुख्यत्वं गम्यते वचनान्भुनेः
॥८९॥
__ु•वाह्रि च __
